Paraplegiýa bedeniň aşaky böleginde duýgurlygyň we hereketiň ýitmegi bilen häsiýetlendirilýän ýagdaýdyr. Ol trawmatiki şikeslenme ýa-da dowamly ýagdaý sebäpli bolup biler. Paraplegiýadan ejir çekýän adamlar gündelik durmuşlarynda, esasan hem hereketlilikde we garaşsyzlykda düýpli üýtgeşmeleri başdan geçirip bilerler.
Sebäpler
Paraplegiýanyň esasy sebäpleriniň biri oňurga ýiliginiň zeperlenmegidir. Bu heläkçilik, mysal üçin, ýykylma ýa-da awtoulag heläkçiligi sebäpli ýüze çykyp biler, bu bolsa oňurgalara zeper ýetirip ýa-da oňurga ýiliginiň zeperlenmegine sebäp bolup biler. Oňurga ýiligi beýniden bedeniň dürli böleklerine, şol sanda aýaklara habar ibermek üçin jogapkärdir. Şonuň üçin oňurga ýiliginiň zeperlenmegi aşaky bedende duýgy we hereket funksiýasynyň ýitmegine sebäp bolup biler.
Paraplegiýanyň başga bir umumy sebäbi nerw ulgamyna täsir edýän progressiw kesel bolan köp skleroz ýaly dowamly ýagdaýdyr. Bu ýagdaý nerwleriň habar geçirmek ukybyna täsir edýär we netijede paraliz ýüze çykýar.
Alamatlar
Paraplegiýanyň iň aýdyň alamatlarynyň biri aýaklary hereketlendirip bilmezlikdir. Bu keselden ejir çekýän adamlarda aýaklarda duýgurlygyň we refleksleriň ýitmegi, şeýle hem peşew haltasynyň we içegeleriň disfunksiýasy bolup biler, bu bolsa sidik saklamazlyga getirip biler. Mundan başga-da, paraplegiýa keselinden ejir çekýän adamlarda myşsa spazmlary we myşsalaryň gatylygy ýüze çykyp biler. Käbir ýagdaýlarda paraplegiýa keselinden ejir çekýän adamlar depressiýadan ejir çekip bilerler, sebäbi olaryň durmuşyndaky düýpli üýtgeşmelere döz gelmek kyn bolup biler.
Bejergi
Häzirki wagtda paraplegiýanyň bejergisi ýok, ýöne ýagdaýyň agyrlygyna we sebäbine baglylykda birnäçe bejeriş usullary bar. Paraplegiýa bejermegiň esasy usullarynyň biri reabilitasiýa arkaly amala aşyrylýar, bu bolsa fizioterapiýa, zähmet terapiýasy we psihologik maslahat beriş işlerini öz içine alýar. Reabilitasiýa paraplegiýaly adamlara belli bir derejede garaşsyzlygy we hereketliligi dikeltmäge kömek edip biler. Mundan başga-da, ol basyş ýaralary we gan laxtalanmalary ýaly gaýraüzülmeleriň öňüni alyp biler.
Paraplegiýanyň başga bir bejeriş usuly dermandyr. Bu keseli başdan geçirýän adamlara agyryny, myşsa spazmlaryny we beýleki degişli alamatlary aýyrmak üçin derman berlip bilner. Mundan başga-da, hirurgiýa paraplegiýanyň sebäbi bolup biljek zeper ýeten dokumalary ýa-da nerwleri dikeltmäge kömek edip biler.
Soňky ýyllarda tehnologiýa paraplegiýa keselinden ejir çekýän adamlar üçin täze bejeriş usullaryny hem döretdi. Ekzoskeletler we robot protezleri ýaly enjamlar bu keselden ejir çekýän adamlara aýak üstünde durup ýöremek ukybyny dikeltmäge kömek etdi.
Fizioterapiýa paraplegiýa keselinden ejir çekýän adamlara bejerginiň möhüm bölegidir. Ol dürli şahsy maşklary we tertipleri öz içine alar.
Mysal üçin, maşklar aşakdakylary öz içine alyp biler:
- ýoga
- agyr atletika
- suw aerobikasy
- oturan aerobika
Bu maşklary yzygiderli etmek myşsalaryň atrofiýasynyň töwekgelçiligini azaldar. Şeýle etmek adamyň hereketliligini, güýjüni we hereket diapazonyny saklamaga hem kömek eder.
Netije
Paraplegiýa adamlaryň hereketine we garaşsyzlygyna täsir edýän durmuşy üýtgedýän ýagdaýdyr. Bu ýagdaýyň bejergisi bolmasa-da, birnäçe bejeriş usullary adamlara alamatlary dolandyrmaga we ýaşaýyş hilini gowulandyrmaga kömek edip biler. Reabilitasiýa, derman we hirurgiýa elýeterli esasy bejeriş usullarynyň arasynda. Soňky döwürde tehnologiýa paraplegiýa keselinden ejir çekýän adamlara hereketini we garaşsyzlygyny dikeltmäge kömek etmek üçin täze çözgütleri öňe sürdi we bu agyr ýagdaý bilen göreşýänlere umyt baglady.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 27-nji marty
